Pieter van Gelder — ontwerper voor ado
In 1957 gaf ado sierkunstenaar en speelgoedontwerper Pieter van Gelder (1902–1984) een opdracht voor vijf speelgoedartikelen. Twee daarvan kunnen we inmiddels concreet met modelnummer identificeren: IJscowagen nr. 1002 en Hobbelpaard nr. 1005.
Van Gelder had toen al tientallen jaren ervaring als ontwerper. Hij werkte met uiteenlopende materialen en ontwierp onder meer meubels, verlichting, stoffen, gebruiksvoorwerpen en speelgoed. Zijn opdracht voor ado hoort bij de jaren na het vertrek van Ko Verzuu in 1955, toen nieuwe ontwerpers een plaats kregen binnen ons assortiment.
Jaren twintig en dertig — speelgoed vóór ado
De opdracht van ado was geen eerste kennismaking met speelgoedontwerp. Van Gelder ontwierp al sinds de jaren twintig speelgoed en werkte daarnaast als schimmenspeler en sierkunstenaar. Van 1930 tot 1947 had hij in Haarlem kunsthandel De Muurbloem; later woonde en werkte hij in Vreeland.
In 1933 verscheen werk van Van Gelder in een publicatie over moderne gebruiks- en siervoorwerpen waarin ook werk van Ko Verzuu en ado-speelgoed was opgenomen. Daarmee bevonden hun ontwerpen zich al vóór Van Gelders latere ado-opdracht binnen dezelfde bredere Nederlandse wereld van ontwerp en kunstnijverheid. Dat betekent niet dat Van Gelder toen al voor ado ontwierp: zijn eigen opdracht van ado volgde in 1957.
1957 — vijf ontwerpen voor ado
In 1957 ontwierp Van Gelder vijf speelgoedartikelen voor ado. Van die vijf kunnen we op dit moment twee ontwerpen concreet met modelnummer benoemen: IJscowagen nr. 1002 en Hobbelpaard nr. 1005.
De ijscowagen kreeg twee keramische dekseltjes. Het hobbelpaard had een dubbele functie en kon ook als bloemenstandaard worden gebruikt. Juist bij deze bekende ontwerpen is Van Gelders brede achtergrond als sierkunstenaar zichtbaar: speelgoed en gebruiksvoorwerp konden in één object samenkomen.
De overige drie artikelen uit de opdracht van 1957 zijn binnen ons huidige onderzoek nog niet voldoende geïdentificeerd om ze hier met zekerheid te benoemen. We blijven daarvoor onze catalogi en het ado-archief onderzoeken.
1955–1962 — ado na Ko Verzuu
Van Gelders opdracht hoort bij een korte maar belangrijke overgangsperiode in onze geschiedenis. Na het vertrek van Ko Verzuu in 1955 werkten we met nieuwe ontwerpers aan nieuw speelgoed. Van Gelder kreeg zijn opdracht in 1957; eind jaren vijftig ontwierp ook Monika Buch voor ado.
De twee geïdentificeerde Van Gelder-objecten laten een andere benadering zien dan veel van Verzuu’s sterk vereenvoudigde houten speelgoed. Buch onderzocht vervolgens weer andere vormen en combinatiemogelijkheden. Zo laat de periode 1955–1962 zien dat ado na Verzuu niet eenvoudig één bestaande vormentaal bleef herhalen.
In 1962 begon een nieuwe periode toen onze productie naar de sociale werkvoorziening in Zeist verhuisde.
Lees over Ko Verzuu · Lees over Monika Buch · Bekijk de geschiedenis van ado sinds 1922