Monika Buch — een nieuw hoofdstuk in ado speelgoed
Monika Buch (Valencia, 1936) studeerde van 1956 tot 1958 aan de Hochschule für Gestaltung in Ulm. Daarna verhuisde zij naar Utrecht, waar zij pedagogiek en kinderpsychologie studeerde. Eind jaren vijftig kwam zij via het Instituut voor Industriële Vormgeving in contact met onze werkplaats in Bilthoven.
Na het vertrek van Ko Verzuu in 1955 zochten we naar nieuwe ontwerpimpulsen. Buch bracht haar vormonderzoek en haar aandacht voor de ontwikkeling van het kind samen in speelgoed voor ado. Haar ontwerpen verschenen in ons assortiment van 1959.
1956–1959 — van Ulm naar ado
De opleiding in Ulm en haar studie in Utrecht vormen de directe achtergrond van Buchs werk voor ado. Externe biografische bronnen beschrijven dat zij ongeveer twee jaar actief was als speelgoedontwerper voor ado. Haar ado-periode was kort, maar valt precies in de overgang tussen de lange Verzuu-periode en de latere productiegeschiedenis van ado.
In haar speelgoed bleef de fantasie van het kind centraal staan, terwijl zij tegelijk nieuwe vormen en combinatiemogelijkheden onderzocht. In 1959 waren ontwerpen van Buch onderdeel van ons assortiment.
1959 — van stapelkubussen naar een open bouwsysteem
Buch bestudeerde het bestaande ado-assortiment kritisch. De gesloten stapelkubussen van Ko Verzuu vond zij te beperkt in hun spelmogelijkheden. Haar antwoord was een langwerpig, open element dat niet alleen naast en op elkaar kon worden gezet, maar ook in elkaar kon worden gestoken.
De elementen werden uitgevoerd in geel, blauw en rood. Het uitgangspunt was dat hetzelfde speelgoed met een kind kon meegroeien: van vasthouden en naast elkaar leggen tot steeds complexere bouwwerken. Buch reageerde daarmee op een bestaande ado-productfamilie, maar ontwikkelde een eigen constructief systeem met andere combinatiemogelijkheden.
1959 — ontwerpen, modelnummers en productie
In Buchs persoonlijke archief bevindt zich een presentatieblad met acht genummerde foto's van ontwerpen voor ado, waaronder bouwblokken, dieren en autootjes. Het blad documenteert haar ontwerpwerk, maar niet ieder afgebeeld ontwerp werd door ado in productie genomen.
Van de ontwerpen die we op dit moment voldoende concreet aan productie kunnen koppelen, zijn de nummers 195 en 510 gedocumenteerd. Nr. 195 is een boerenkar met een sterk gestileerde houten ezel. Voor nr. 510 benoemen we nog geen productnaam of eigenschappen zolang die binnen ons huidige bronnenonderzoek niet voldoende zijn vastgesteld.
Dat onderscheid is belangrijk voor ons archief: een ontwerp voor ado is niet automatisch hetzelfde als een door ado geproduceerd artikel.
1965 — Kinderspel in het Stedelijk Museum
In 1965 waren ontwerpen van Buch te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam tijdens de tentoonstelling Kinderspel. Daaronder waren haar experimentele H-blokken. Deze H-blokken hoorden bij haar ontwerpontwikkeling, maar werden niet door ado in productie genomen.
Uit correspondentie in Buchs persoonlijke archief blijkt dat het Stedelijk Museum belangstelling voor het ontwerp had en dat de blokken later werden meegenomen naar de speelgoedbeurs in Nürnberg. Ook dat vervolg maakt de H-blokken niet tot een historisch ado-product.
Zo laat Buchs korte ado-periode zien dat onze ontwerpgeschiedenis na Ko Verzuu niet stilviel. Nieuwe ontwerpers onderzochten opnieuw hoe vorm, constructie en de speelruimte van het kind met elkaar konden samenhangen.
Lees over Ko Verzuu · Ontdek Pieter van Gelder · Bekijk de volledige ado-geschiedenis